Het misdrijf van Abraham Prins

Dit zijn de eerste drie minuten van een indrukwekkende en confronterende 'persoonlijke documentaire' van de Utrechtse filmer Marcel Prins. De gehele film is, voor zover ik kan nagaan, te bestellen bij de site van de Ikon, onder de noemer De Donderdag Documentaire. (Met mooie muziek van Leon Giesen.)

Nasr des Vaderlands

Repeteergeweer

De getuige - John Grisham - A.W. Bruna - 19,95 euro

Waarom nog boeken van Grisham bespreken als elk nieuw boek van Grisham meer lijkt op een vorig boek dan op een volgend boek?

**

Heren... Heren! (2)

Een anecdote over Charles Bukowski, die op een avond dineerde met Sean Penn. Bukowski vertelde Sean dat zijn vrouw rook 'like she 'd been sucking donkeys off all day'. Penn vloog boos op en daagde Bukowski uit voor een gevecht. De schrijver, toen al in de zeventig, reageerde met: 'Sit down, Sean, you know I can take you.'

Heren... heren!

Dit zag ik vanmorgen op CNN. Ik dacht dat het er in de Nederlandse poëzie hard aan toe ging.

Pietlut

Het monster van Florence. Een waargebeurd misdaadverhaal - Douglas Preston en Mario Spezi - Luitingh - 19,95 euro

Er was een tijd - opa vertelt - dat ik bij een populair weekblad werkte waar de gekste plannen serieus werden genomen, waar de meest drieste reportages in de beste aarde vielen en waar onkostennota's werden getekend alsof we geen tijdschriften maar bankbiljetten drukten. Op een dag kreeg ik een zo aantrekkelijke collega dat ik haar voorstelde samen naar Toscane te rijden om ons te laten vermoorden door het Monster van Florence - een seriemoordenaar die het uitsluitend had voorzien op verliefde stelletjes die het deden in auto's op het platteland. Dat leek haar een prima idee. Mijn hoofdredacteur zag voor een keer een obstakel. 'Niet nu,' zei ik, 'snap je niet dat ik haar het hof wil maken?' Dat snapte hij, zei hij, en daarna zei hij: 'Maar wie schrijft dan het verhaal?' De pietlut. Dat verhaal is er nu wel, haast mathematisch ingewikkeld en naar mijn smaak nogal klinisch. Had ik het zelf maar gedaan.

**

Geheel goed

Een fractie van het geheel - Steve Toltz - Signatuur - 25,00 euro

U zit ook maar bij de allesbrander te wachten tot de economische crisis, de winter en uw huwelijk voorbij zijn, maar in de tussentijd kunt u Iets Doen. Bijvoorbeeld dit boek lezen, want al is het geschreven door een Australische debutant, al telt het 640 pagina's en al heeft het een vage titel, een verrekt goed boek is het vooral. Een zoon vertelt het levensverhaal van zijn vader. Zonder dat er moppen aan te pas komen, is dat grappig, zonder dat er onzin wordt gedebiteerd is het filosofisch en zonder dat het op mooischrijverij lijkt, is het prachtig geschreven. Al is het uw laatste aanschaf voor 2012: kopen.
****

Were every body knows your name

Leuk filmpje. Die ene zanger heeft wel iets weg van Natter, vind ik (of eigenlijk z'n trui).

Altijd weer dat geld

Het eerste miljoen is het moeilijkst. Hoe leven miljonairs? - Roos Schlikker - Prometheus - 17,95 euro

Het leven van miljonairs is voor arme zielen even relevant als het leven van baobabs, het leven van het Groot Barrièrerif of het leven van de San: het bestaat. Maar journalist Schlikker levert een opmerkelijke prestatie: ze maakt het leven van miljonairs welhaast relevant voor ons, de geplunderden van deze wereld. Ze interviewt IT'er Michiel Mol, de Ghanese koning Arthur Paes, Mammoet-chef Frans van Seumeren, maar ook Harry Mens, Aad Ouborg en Jan des Bouvrie. Schlikker onstijgt het niveau van Quote door psychologie, biologie en veel sociologie op het verschijnsel miljonair toe te passen. Incluis een vlotte schrijfstijl, maakt dat dit boek tot een recessiegeschenk bij uitstek.
***

Net verschenen

Ik weet het niet...

Jij

Mijn zoon van tweeënhalf moest vandaag voor controle naar het plaatselijk concentratiebureau. Of er nog vragen waren, vroeg het behandelende meisje, nadat ze mijn zoon had geïnspecteerd (dat laten ze tegenwoordig door leeftijdgenoten doen).
‘Is het vreemd dat hij zichzelf “jij” noemt?’ vroeg mijn vrouw.
Dat doet hij namelijk. Als mijn zoontje zichzelf in een spiegel ziet, kijkt hij verheugd op en roept hij: ‘Jij!’
‘Nee,’ zeg ik dan, ‘jij bent “ik”.’
‘Jij!’
‘Nee, ík.’
Enfin.
Het meisje van het concentratiebureau zweeg en moest het antwoord schuldig blijven. Toen knikte ze.
‘Ik zal hier toch maar even een aantekening van maken,’ zei ze, waarop ze haar pen pakte en begon te schrijven. Tweeënhalf is Jij nog maar, en nu al wordt Jij niet normaal gevonden.

Geheel toevallig viel gisteren de uitgave ‘Onze Aldi’ op de deurmat, waarin te zien was wat de islamitische medemens zichzelf dezer dagen uit principe ontzegt, zoals daar zijn: de duo-friteuse, een azalea, cyclaam of begonia voor 2,99, maar ook producten uit de categorie ‘Lekker Aziatisch voor yammi prijsjes.’ Niet ‘yammi’ maar gewoon jammer voor moslim van Aziatische komaf, want die moet dus dubbel betalen voor z’n overtuiging.
Aldi en die andere Duitse dozen- en palletsgrutter, Lidl, (helaas geen folder), worden deze week door de islamitische gemeenschap geboycot omdat beide supermarkten een deel van de weekomzet aan Israël zouden doneren. Waarom ze dat zouden doen, Allah mag het weten. De uiterste houdbaarheidsdatum voor Wiedergutmachung is tenslotte lang en breed verstreken. Bovendien zijn de gebroeders Albrecht, de als gierig bekendstaande eigenaren van Aldi, zo schathemeltjerijk dat ze een donatie aan Israël ongemerkt uit de kleine klas hadden kunnen doen.
Overigens hebben beide winkelketens inmiddels stellig ontkend, maar dat kon het gerucht, verspreid via sms en email, de kop niet indrukken. En zo bereikt het geweld in Gaza de schappen van de discounter. Volstrekt irrationeel, maar weer eens wat anders dan een supermarktoorlog en alles beter dan de golf van antisemitisch geweld die Frankrijk dreigt te overspoelen. Intussen las ik in de Rotterdamse editie van het AD dat Nederkaanse jongeren volgens een sociaal-werker van dezelfde komaf het gevoel hebben net als hun Palestijnse broeders in bezet gebied te wonen.
Ik zeg: eerst een half jaartje vakken vullen in de Aldi in Gaza Stad, dan hebben we het er nog eens over.

Alledag

Mag ik u een aanbod doen? - David Szalay - Mouria - 19,90 euro
Een tragikomedie van onze tijd luidt de ondertitel van dit boek, en een tragikomedie it is. De Britse auteur werkte zelf als telefonisch verkoper en dus is hoofdpersoon Paul dat ook. Een grote loser lijkt amper voorstelbaar, tot de lezer halverwege het boek in de gaten krijgt dat dit verhaal, slik, over het echte, dagelijks leven gaat. Er komen geen winnaars in voor, alleen sukkels en verliezers, het regent altijd, er wordt teveel gedronken en gerookt, en mensen lachen om verkeerde grappen. Paul denkt te kunnen ontsnappen maar stinkt ergens in, glijdt af, verraadt alles en iedereen en krijgt dan terug wat-ie aanvankelijk al had: een lelijke vrouw en een rijtjeshuis. Schokkend herkenbaar.
***

De nieuwe P.C. Hooft

Daar schrik je toch van. De eerste 1000 gedichten - P. Kouwes - Nieuw Amsterdam - 14,95 euro

We kennen Kouwes van Geenstijl.nl, maar ook in boekvorm blijkt hij een echte pageturner te zijn. Dit is een mix van Charles Bukowski, Martin Bril en Tjitske Jansen maar dan volslagen anders. Het is precies wat de Nederlandse poëzie nodig had: iets compleet nieuws en slims, makkelijk verpakt en handig in gebruik. Geen rijmelarij, geen a-b schema's, geen imaginair tremolo maar lachen, gieren, brullen - en huilen. Kouwes (pseudoniem van oud-bibliothecaris Nico Dijkshoorn) is de P.C. Hooft van onze tijd. Hij schrijft over het problemen van het heden in voor iedereen begrijpelijke taal. Relevant. Opwindend. Prachtig.
*****

Bloasmuziek

As we type is Rowwen Heze op tv. Net kreeg ik met mijn vrouw een discussie over hun grootste hit. Volgens Mascha was dat Bestel maar, ik hield het op Blaosmuziek.

'Dat is niet van Rowwen Heze,' zei mijn vrouw, en Wikipedia geeft haar gelijk. Dat nummer is van Ge Reinders, van wie ik nog nooit heb gehoord, al moet ik toegeven dat Blaosmuziek een tranentrekkend mooi nummer is. Voor de liefhebbers:

Plaat van vorig jaar

Ja, daar was ik nog even. Al die lijstjes aan het eind van een jaar dat nog niet eens is afgelopen, wat een onzin, daarom nu alsnog mijn mooiste popplaat van 2008. De allermooiste is het ontroerende album The Orion Songbook van Frontier Ruckus, een band uit Michigan onder leiding van de 22-jarige liedjesschrijver Matthew Milia. Ik ga er niks over zeggen, luister en kijk zelf maar:

Onmenselijk

De amateurspion - Dan Fesperman - Anthos - 22,95 euro

Ook het eerste boek van deze oud-journalist (De gevangene van Guantánamo) was veelbelovend, maar de premisse van dit boek lijkt wel erg actueel: gedoe in het Midden-Oosten. Oud-VN-werknemer wordt door Mossad ingezet om te spioneren in Amman. Maar hij weet niet dat het de Mossad is (hij denkt de CIA) en ze dreigen zijn vrouw iets aan te doen. Dilemma! De omslag belooft een 'briljante thriller' en hoewel de compositie heel goed is, en spannend blijft, en de dialogen prima zijn en de lokale details uitstekend kloppen, ontbreekt er iets. De hoofdpersoon wordt nergens echt een mens. Malusster voor de slordige vertaling. Best de moeite, ook een beetje jammer.
**

Soep met ballen

Daags na de zelfkastijding die wij onder de naam ‘nieuwjaarsduik’ kennen, publiceerde de Telegraaf een reusachtige voorpaginafoto, waarop een meisje, gekleed in bikini en Unoxmuts, blijmoedig de golven tegemoet rende. Ze had een figuur dat doorgaans met monosyllabische klanken wordt omschreven, en aangezien ze minderjarig is moesten we het daar maar bij laten. In elk geval begon er na aanleiding van die foto een klopjacht, onder leiding van GeenStijl, naar de identiteit van het ‘soepmetballenmeisje’. Diezelfde avond zat er bij RTL Boulevard een beteuterd bakvisje dat zich geen raad wist met de enorme publiciteitsgolf die haar bliksembad in zee had opgeworpen.
Blijkbaar hangt zulk ‘nieuws’ in de lucht. Want op de website van het AD trof ik het bericht dat het lingeriemodel Gemma Atkinson (stoot hier monosyllabische klank naar keuze uit) door de lezers van Mannenenergie.nl, “de website voor mannen die alles uit het leven willen halen”, was uitgeroepen tot ‘Meest opwindende babe 2008.’ Enfin, Mannenenergie bleek niet zomaar een digitale hangplek voor puisterige masturbanten, maar een reclamefuik –online community, zouden de marketingboys zeggen- voor de chocoladereep Snickers. Lastige content, gezien het product: dan heeft mevrouw Atkinson je net opgewonden, zit je met zo’n plakkerige vuist vol pinda’s. ’t Heeft vast met de aanhoudende vrieskou te maken, dat het hete ballennieuws van websites voor jongetjes die nog geen leven hebben.
Ja,het KNMI voorspelt min 19. En ik zit handenwrijvend op de krant te wachten.

Micha Wertheim

Oké toegegeven, ik heb dit filmpje van de site van Coen Peppelenbos, maar ik wil de tweeëndertig vaste bezoekers van De Papieren Wereld deze conferance niet onthouden. Doet een beetje denken aan Natters Pochpocket Literatuur.

Ruis & Ruis

Tweede viool - Suus Ruis - TM - 17,95 euro

De dochter van Willem Ruis debuteert met een roman waarvan de lezer zich steeds afvraagt: is het een voyage interieur of een verkapte biografie? In elk geval is het een aardige roman, vlot geschreven (op het gebruik van het woord 'venusheuvel' na), enigszins spannend, en soms geestig. Het verhaal: een jonge vrouw gaat voor materiaal voor haar eerste roman op zoek naar een verdwenen showmaster. Ze vindt hem, hij vertelt haar zijn levensverhaal. Dat is dat: het verhaal laat weinig aan de verbeelding over. De ontknoping, die thrillerachtig tot stand komt, is weinig verrassend. Ruis kan wel iets, een volgend boek moet bewijzen wat precies. Extra ster ter aanmoediging.
***

Alles wat je dicht

Ik dicht nooit, behalve nu blijkbaar, omdat ik schrijf:
Als je bij me bent, ben je overbodig, als je weg bent, ben je overal.
Je keek me aan zoals ze me vaker, vroeger,
In ons dichtbije verre verleden, aankeek:
langzaam heel langzaamaan een vrouw en niet meer
slechts een vrolijk meisje met een pony.
Meisjes doen pijn, vertelde ik, en ik meende wat ik zei,
Want ik stel vast dat er maar liefst twee groepen jongens zijn:
zij die iedere beweging, iedere spiertrek registreren,
zij die namen geven en 'rare dingen' in hun hoofden halen,
zij die hunkeren kortom ZOALS WIJ ALLEMAAL,
en de jongens die behunkerd worden, naar wie verlangd wordt
en die altijd, altijd, tientallen streepjes voor hebben
op de grote broers, de lieve vrienden,
de goede studiegenoten en hulpvaardige aanbidders.
Meisjes doen pijn, voor jongens zoals wij.
Kom drink een dronk en drank met mij, zei ik,
op onze liefde van weleer, of nee, laat ik maar gewoon
vorig jaar zeggen, toen alles goed ging totdat jij besloot
dat je je niet wilde binden vanwege die andere hem,
die je niet kon vergeten noch verwerken.
Ik dicht nooit, behalve nu blijkbaar, en
Alles wat je dicht ben je zelf

Beter dan de rest

Uitblinkers - Malcolm Gladwell - Contact - 18,95 euro

Journalist Gladwell schreef eerder bestsellers die Het beslissende moment en Intuïtie heetten, en in die lijn gaat hij voort met dit boek. Alleen is dit boek veel leuker. Op verhalende wijze maakt hij duidelijk dat er niet zoiets bestaat als een talent dat een mens ver brengt: talent en zelfs intelligentie dragen maar een beetje aan groot succes bij. Men moet op de juiste plaats en in de juiste tijd worden geboren, men moet keihard werken, men moet de juiste kansen krijgen. Op zich lijken dat dooddoeners, maar de voorbeelden maken dit boek lezenswaardig. De levens van uitblinkende sporters, musici, computergeniën en advocaten worden langs de uitblinklat gelegd, evenals het succes van The Beatles. Vermakelijk en leerzaam.
***

Harry Intifada

Terwijl Israëlische troepen en tanks zich opmaakten om Gaza binnen te trekken, was er in Amsterdam een betoging tegen de “Zionistische agressor” en de “medeplichtige Nederlandse staat”. Het Jeugdjournaal deed verslag van de bijeenkomst en interviewde een meisje van een jaar of negen dat strijdlustig tot de kijkertjes sprak: “Met onze leven en onze bloed vechten wij voor Palestina.” Ze keek erbij alsof het haar ernst was, dus wie weet stapt ze ooit nog eens met een bomgordel in Tel Aviv op de bus.
Met de complimenten van Harry “you look sensational” van Bommel, die vooraan liep in de demonstratie en daar met leuzen opriep tot een derde Palestijnse intifada. De socialistische billenknijper werd daarbij geflankeerd door de zwarte weduwe Duisenberg, die steevast de indruk wekt dat Amsterdam-Zuid ook wel een kleine intifada kan gebruiken omdat ‘de Joden’ daar de betere restaurants bezetten en hun neuzen altijd in andermans zaken steken.
Kortom, het was weer een bonte stoet, daar op het Museumplein, die de tragiek van het Palestijnse volk op schrijnende wijze illustreerde. Met zulke vrienden heb je geen vijanden nodig.
Wie zich wil uitspreken tegen de buitenproportionele wijze waarop Israëli de playmobilraketaanvallen van Hamas beantwoordt, weet zich direct omringd door antisemieten, Hezbollah-hooligans, grammaticaal onderontwikkelde kinderen die zichzelf willen opblazen en galmende leeghoofden als grijpgrage Harry van Bommel. Anderzijds: Harry met zo’n Arafatsjaal om z’n snuitje, op een barricade in Gaza Stad, in de ene hand een steen, de andere op de bil van een Hamas-meisje, dat lijkt me dan wel weer lollig.
Seksuele intimifada!

Ruilen?

Champagne! - Amélie Nothomb - Manteau - 18,95 euro

Elk jaar een boek, dat kunnen er meer, maar elk jaar een goed boek, dat is weinigen gegeven. Deze roman van de Waalse handelt om een droom: wat als je de plaats zou kunnen innemen van iemand die wel een leuk, interessant leven heeft? En wel heel veel geld heeft, en een villa in Versailles, een Jaguar en bovendien een schitterende vrouw? En die wel elke dag Champagne kan drinken? Nou: dan neem je die plaats in. Daarmee wegkomen, dat zal wel niet lukken? In een boek van Nothomb lukt dat best. Komen er enge mannen achter je aan, dan vlucht je naar Stockholm; bouw je torenhoge schulden op, dan betaal je die gewoon niet. Een sprookje voor cynici, te lezen met Champagne op tafel.

***

Appelsap

Brieven aan Hitler - Henrik Eberle - A.W. Bruna - 29,95 euro

Die Adolf Hitler toch. In zijn eigen tijd (1889-1945) was hij al niet uit de kranten te slaan, maar ook daarna is hij altijd in het nieuws gebleven. Dit boek 'onthult' brieven aan Hitler, geschreven door het Duitse volk, later in beslag genomen door het Rode Leger, recent in Moskou vrijgegeven. De briefschrijvers zijn doorgaans erg over Hitler te spreken, met hem begaan of zelfs verzot op hem. Meermalen wordt hem een huishoudster aangeboden, hij krijgt appelsap opgestuurd, en mooie houtsneden. Hij moest dan wel hard werken, het was bij de ochtendpost elke dag weer een pretje om Führer te zijn. Voor de die hards is dit boek, van 440 bladzijden, wellicht aardig, voor mensen die denken: nu weet ik het wel even met die Hitler, is het nogal overbodig. Zonde van Eberles werk.
*

Relatief rustig

Naast het aloude nieuwjaarsconcert in Wenen, de rookworstduik in de Noordzee, het schansspringen in Garmisch-Partenkirchen en de monumentale kater is er sinds enkele jaren een andere traditie waarmee het nieuwe jaar wordt ingeluid: het relativeren van de rottigheid tijdens Oud & Nieuw.
Ik kan niet achterhalen wanneer dit gebruik geïntroduceerd is, ik weet alleen dat een nieuw jaar niet kan beginnen vóór een woordvoerder van het Openbaar Ministerie officieel heeft gemeld dat de nacht der nachten “relatief rustig” is verlopen. Die formulering –relatief rustig- is jargon voor tientallen in de fik gestoken auto’s, veldslagen met de politie, gemaltraiteerde hulpverleners, vernielingen en mishandelingen.
In Utrecht resulteerde ‘relatief rustig’ vorig jaar nog in 22 autobranden. Dit jaar waren het er dertig. Maar nog steeds was het relatief rustig. En als het er volgend jaar vijftig zijn is het dat zonder twijfel nog steeds. Het is een prachtig begrip, dat zich ook in andere situaties prima laat gebruiken. De watertemperatuur tijdens de Nieuwjaarduik? Relatief warm. George W. Bush? Een relatief goede president. Bankiers? Een relatief bescheiden beroepsgroep. Gerard Joling? Een relatief getalenteerde, smaakvolle artiest. Ja, je kan er eindeloos mee variëren. Heb je een relatief goed huwelijk, dan hoeven de scheidingspapieren alleen nog getekend te worden. Als je relatief goed gegeten hebt, sta je na de laatste hap kokhalzend boven de pot. En na zo’n relatief rustige jaarwisseling, moet je constateren dat de politie het relatief goed onder controle had. En dat is vast de bedoeling.
Ik wens u, beste lezer, zonder enige verdere relativering een prachtig 2009.